အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုသည် မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် စီးပွားရေးသမားကို ရုရှားလုပ်လက်နက်များ ၀ယ်ယူရန် ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အစောပိုင်းက အာဏာသိမ်းယူခဲ့သော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော မြန်မာစစ်အစိုးရအတွက် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံမှ ရုရှားလုပ်လက်နက်များ ၀ယ်ယူရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည့် မြန်မာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးကို ကြာသပတေးနေ့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်တိုနီ ဘလင်ကင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

နိုဘယ်ဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင်များကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြပွဲများကို အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းကာ ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဒုံးပျံများနှင့် လေယာဉ်များ အပါအဝင် လက်နက် ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းများ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရေး နှင့် တည်ထောင်ထားသည့် ကုမ္ပဏီ Dynasty International Company Limited မှ တပ်မတော် အရာရှိတစ်ဦး၏ သားဖြစ်သူ အောင်မိုးမြင့်အား အရေးယူ ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ထားကြောင်း အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဒါရိုက်တာနှစ်ယောက်။

အဆိုပါ လုပ်ဆောင်ချက်သည် သတ်မှတ်ထားသော အမေရိကန်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမှန်သမျှကို ရပ်တန့်စေပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အမေရိကန်လူမျိုးများကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်းမှ တားမြစ်သည်။

Blinken ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူလေးဦးအား ဇူလိုင်လအတွင်းက ကွပ်မျက်ခြင်းနှင့် ပြီးခဲ့သည့်လက စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် စာသင်ကျောင်းကို အသေအပျောက်များစေသည့် တိုက်ခိုက်မှုကို ကိုးကားဖော်ပြထားသည်။ ကြာသပတေးနေ့က ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ထားသော လူသုံးဦးသည် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံမှ ရုရှားမှထုတ်လုပ်သော လက်နက်များရယူရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။

“ဒီသတ်မှတ်ချက်တွေက ရုရှားနဲ့ ဘီလာရုစ်စစ်တပ်တွေနဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ကာလကြာရှည်ဆက်ဆံရေးကိုလည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်” ဟု နိုင်ငံ၏အမည်ဟောင်းကို အသုံးပြု၍ Blinken က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ယူကရိန်းမှာ ရုရှားရဲ့ ဥပဒေမဲ့ကျူးကျော်မှုကို ထောက်ခံအားပေးနေတဲ့ မြန်မာနဲ့ တခြားနေရာတွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီးတော့ မြန်မာစစ်အစိုးရရဲ့ အကြမ်းဖက်မှုကို ရုရှားနဲ့ ဘီလာရုစ်တို့ရဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေအတွက် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို ဆက်လက်အသုံးပြုသွားမှာပါ။"

ရုရှားသည် မြန်မာစစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ အဓိက အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး အာဏာသိမ်းမှုကို နိုင်ငံတကာက ရှုတ်ချနေချိန်တွင် သံတမန်ရေးရာ အကာအကွယ် ပေးထားသည်။ စစ်အစိုးရခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် မကြာသေးမီလများအတွင်း ရုရှားနိုင်ငံသို့ နှစ်ကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲချုပ်ဟောင်းနှင့် ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးဟောင်း ဦးသန်းလှိုင်အား လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနက တားမြစ်ထားကြောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းက ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြသူများအား တရားလက်လွတ်သတ်ဖြတ်ခြင်းများကို ကိုးကား၍ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်ရှိ မြန်မာသံရုံးက မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်ကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပေ။

အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အနောက်နိုင်ငံတွေက စစ်တပ်နဲ့ သူ့ရဲ့စီးပွားရေးတွေကို ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေ အများအပြားထုတ်ခဲ့ပေမယ့် စစ်အစိုးရကို သီးခြားခွဲထုတ်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေက ပြည်တွင်းစစ်လို့ ခေါ်တဲ့ အမေရိကန်သံတမန်ကို ရပ်တန့်ဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ အပါအဝင် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများသည် မြန်မာ့ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချမှုများ၊ စစ်တပ်၏ အကြီးဆုံး နိုင်ငံခြား ၀င်ငွေ ရင်းမြစ်ကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများနှင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများကလည်း စစ်တပ်၏ အပြုအမူကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။

Human Rights Watch ၏ အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ စည်းရုံးရေး ဒါရိုက်တာ John Sifton က "မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် လက်ရှိ အမေရိကန် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု မူဝါဒက အလုပ်မဖြစ်ပါဘူး" ဟု Human Rights Watch မှ ဆေးဝါး ထက်ဝက်ခန့်သာ စီမံဆောင်ရွက် ပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အပြည့်အဝ အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Crd;; REUTERS